🌳
A paisaxe que hoxe alberga o Mosteiro de Poio agocha unha historia topográfica e simbólica que se remonta á Idade do Ferro. Lonxe de ser unha elección casual, a situación deste outeiro galego responde a patróns de centralidade e defensa que nos conectan directamente coa xeografía sagrada celta e as estruturas de goberno máis antigas.
O Modelo Topográfico da Centralidade
Nunha análise topográfica coidadosa, observamos que o outeiro do Mosteiro de Poio está situado estratéxicamente entre dous cursos fluviais: o Rego da Cancela e o Rego do Mouro.
Este tipo de localización, illada ou delimitada pola auga, evoca os patróns identificados noutros puntos clave da Europa celta, como os asentamentos co topónimo Mediolanum (literalmente "medio da chaira" ou "centro"). Estes Mediolanum eran elixidos precisamente pola súa situación en encrucilladas e confluencias, lugares que aproveitaban o illamento hidrográfico (illas, penínsulas ou outeiros entre ríos) como defensa natural e marcador de límite.
A topografía de Poio suxire que o outeiro non era simplemente un lugar de paso, senón un centro focal liminar.
🛡️ O Santuario de Fronteiras: Un Espazo Neutral
A hipótese máis fascinante propón que este outeiro funcionou, na antigüidade, como un santuario de fronteiras, un lugar neutral entre as pequenas comunidades locais da Idade do Ferro.
O outeiro de Poio estaba situado de xeito equidistante (a aproximadamente tres cuartos de hora de camiño) de catro castros circundantes:
* Campañó (ao norte)
* Sividá (A Renda) (ao oeste)
* Campelo (ao leste)
* Illa de Tambo (ao sur)
Estes eran asentamentos modestos, que albergaban un centenar de persoas e cuxo territorio extramuros non superaría os dous quilómetros cadrados. A necesidade dun espazo común e neutro para estas pequenas tribos era fundamental para a súa coexistencia.
🌳 A Árbore de Concello: Xustiza e Sacralidade
O dato que confire maior peso a esta hipótese é a documentación medieval da existencia dunha "árbore de concello" no outeiro, coñecida como Campo da Tella (Tileiro).
Esta árbore non era un simple marcador; tiña un profundo significado sacro-xurídico.
Como sinala Martín Almagro Gorbea, as asembleas celebrábanse á sombra destas árbores, que representaban a divindade ou o eixe cósmico. Era neste contexto ritual e simbólico onde se acadaban acordos, se negociaban pactos e se resolvían conflitos.
> Estes lugares neutrais e liminares non só tiñan características topográficas especiais (outeiros entre ríos, confluencias), senón que compartían unha mesma función ritual e simbólica: eran os espazos de reunión intertribal.
>
O Eixo Cósmico e a Continuidade Simbólica
O esquema de núcleo central mantívose máis aló da romanización e ata a Idade Media, onde se pode observar en estruturas de goberno como a división territorial en sexmas. Este modelo de centro que cohesiona un territorio non é exclusivo de Galicia, senón que se relaciona coa noción universal do centro cósmico, onde o eixe (moitas veces representado por unha árbore) simboliza o "embigo da terra".
Ao igual que o Mediolanum era o centro estratéxico da rede de comunicacións, o outeiro de Poio foi o centro simbólico e xurídico dun feixe de pequenas comunidades, un lugar onde o sagrado e o legal se fundían para garantir a paz e a orde na fronteira.
Que outros exemplos de centros sagrados galegos coñeces que poidan seguir este patrón topográfico de illamento e centralidade?
Ningún comentario:
Publicar un comentario