 |
| Reconstruccion da inscripción da ara de Vilanova, desaparecida |
Se paseas polas Rías Baixas ou o interior de Galicia e atopas unha ara romana, é moi probable que esteas ante algo máis que unha simple ofrenda relixiosa. Grazas ás investigacións de mestres como Buenaventura Aparicio Casado ou M.ª Cruz González Rodríguez, hoxe sabemos que a relixión na nosa terra era, por riba de todo, unha cuestión de soberanía.
Que significa o sufixo -ORIECO?
Nas inscricións atopadas en lugares como Vilanova (Poio) ou Lourizán, aparecen termos que rematan en -orieco (unha variante do arcaico *aiko abundancial na língua ocidental penínsular (Gallaecia-Lusitania). Durante moito tempo debateuse se estes nomes se referían a persoas (antropónimos) ou a lugares (topónimos).
Hoxe a conclusión é clara: o sufixo -orieco funciona como unha "matrícula". Indica que o personaxe ou o deus "pertence a" un grupo ou, máis concretamente, a un castro/santuario
Deuses con "Apelido" Territorial
O exemplo máis similar é o de Coso Calaetorieco. Aquí, o gran deus Coso non é unha divindade abstracta; é o "Coso de Calaetoria" (a fortaleza da rocha).
Do outro lado da ría, atopamos ao Deo Vestio Alonieco. O termo Alonieco fálanos de Alonio, o territorio ou castro que este deus tiña o deber de protexer. Como máis tarde confirmou a epigrafía moderna, estes nomes son a proba de que a nosa paisaxe estaba dividida en unidades políticas chamadas Toudas ou Castella para a administración romana
A "Nación de Castro": Un Pacto co Sagrado
A importancia de atopar unha ara con esta terminación reside no que nos di sobre a organización social dos nosos antepasados:
* Identidade Suprafamiliar: O individuo xa non se define só polo seu pai, senón polo seu castro.
* Propiedade da Terra: Ao poñerlle ao deus o nome do castro, a comunidade está dicindo: "Este territorio está baixo a tutela do divino".
* Resistencia Cultural: Mentres Roma tentaba impoñer os seus deuses, os galaicos "apelidaban" a eses deuses coas súas propias raíces indíxenas, mantendo viva a súa identidade.
Do traballo de Buenaventura Aparicio Casado e a referencia ao Padre Sarmiento sobre a ara de Vilanova (Poio), o que di esa imaxe (ou a inscrición que nela se conserva) é unha peza mais para entender a organización dos castros na Ría de Pontevedra.
Aínda que a peza está moi desgastada, a lectura epigráfica recoñecida polos expertos e recollida no material apunta ao seguinte contido:
O que pon a inscrición (Lectura técnica)
A inscrición adoita transcribirse reconstruíndo as partes borrosas pola erosión. A estrutura que Sarmiento e Aparicio Casado identifican é:
> [...] / [...]ORIECO / V. S. L. M.
* ...ORIECO:. É o epíteto territorial. Indica que ese deus é o protector de "os de [Nome do Castro]".
* V.S.L.M.: Votum Solvit Libens Merito. A fórmula clásica romana: "Cumpriu o voto de bo grado e merecidamente".
O que "di" a imaxe a nivel antropolóxico
Máis alá das letras, a imaxe desta ara está dicindo tres cousas fundamentais:
* A "Dignidade" do Castro: O uso do sufixo -orieco (eco) di que un castro/santuario era unha unidade organizativa, o que González Rodríguez chama unha "unidade suprafamiliar".
* A Romanización Híbrida: A imaxe mostra un obxecto romano (ara de pedra con fórmula VSLM) pero cun contido puramente indíxena. Di que os habitantes da zona do actual Poio aceptaron a tecnoloxía romana para seguir adorando ao seu deus de sempre, o deus do seu castro ou santuário
Conclusión
Cando leas Aetorieco, Calaetorieco o Alonieco, non penses só en deuses esquecidos. Pensa nunha rede de fortalezas e comunidades que utilizaban a pedra e o cincel para deixar claro que, nese territorio, quen mandaba era a Nación de Castro.
Ningún comentario:
Publicar un comentario