Mediolanon: o lugar do medio entre os homes e os deuses

 

Un nome celta, unha idea universal: o centro como espazo sagrado e de encontro

O nome Mediolanum, latinización do termo céltico Mediolanon, aparece en numerosos topónimos da antiga Europa celta, desde a Galia ata as illas británicas.

O seu significado, aparentemente sinxelo, agocha unha profunda concepción do mundo.

Mediolanum está formado por dous elementos moi comúns na toponimia celta:

medio- ← do proto-celta medios, “medio” ou “centro”.

(cf. irlandés antigo medón “centro”, galés meðion “medio”).

-lanon / -lanum ← de landā ou lano-, que significa “espazo aberto”, “chaira”, “recinto sagrado” ou “claro”.

(cf. irlandés antigo lann “recinto, igrexa”, galés llan “recinto, templo, pobo”).

Así, Mediolanum podería traducirse como “a chaira central” ou “o espazo do medio”.

Mais a realidade é máis complexa: moitos destes lugares non estaban en vales nin chairas, senón en zonas montañosas.

A investigadora Blanca Fernández Albalat propuxo que -lanon non designaba unha chaira física, senón unha chaira simbólica ou mítica, semellante ao mag do irlandés gaélico.

O cumio dunha montaña, se era algo chan, podía entenderse como un lugar liminal, un espazo de contacto entre o mundo dos homes e o dos deuses.

Ademais, estes Mediolanon eran moitas veces lugares neutrais intertribais:

sitios de todos e de ninguén ao mesmo tempo, zonas de non agresión onde as distintas tribos podían reunirse, comerciar ou celebrar rituais.

Eran, en definitiva, espazos de equilibrio e convivencia, onde a paz e o respecto substituían temporalmente a rivalidade.

Na visión céltica do cosmos, Mediolanum simbolizaba tamén o eixe central do mundo, o punto onde se cruzaban as catro direccións horizontais e os tres niveis verticais: o submundo, o mundo dos vivos e o ceo dos deuses.

O “lugar do medio” non era só un sitio xeográfico, senón o centro do universo simbólico, o punto onde todo se conecta.

Quizais por iso, cada Mediolanum era moito máis ca un nome no mapa:

era un recordo da antiga idea de que, entre o ceo e a terra, sempre existe un lugar común onde os deuses e os homes poden falar sen medo.